Wheat Crop : गहू हे राज्यात रब्बी हंगामात घेतले जाणारे प्रमुख अन्नधान्य पीक आहे. महाराष्ट्रात गहू पिकाची लागवड जिरायत (कोरडवाहू) आणि बागायती अशा दोन्ही प्रकारे केली जाते. गव्हाचे उत्पादन देशाच्या सरासरीपेक्षा कमी असल्याचे दिसून येते, ज्याची मुख्य कारणे म्हणजे सुधारीत वाणांचा कमी वापर, अपुर्ण पाणी व्यवस्थापन, आणि कोरडवाहू शेती पद्धतीचा अवलंब करणे होय. गव्हाचे उत्पादन वाढवण्यासाठी सुधारित वाणांचा वापर अत्यंत महत्त्वाचा ठरतो.
गहू लागवडीसाठी जमीन निवड | Wheat Crop
गहू लागवडीसाठी पाण्याचा चांगला निचरा होणारी, भारी व खोल जमिनीची निवड बागायती गहूसाठी केली जाते. मध्यम जमिनीतही योग्य खतांचा वापर केल्यास चांगले उत्पादन मिळू शकते. जिरायती गव्हाची लागवड ओलावा टिकवून धरणाऱ्या भारी जमिनीत केली जाते. गहू पिकाची मुळे खोलवर जात असल्यामुळे लागवडीसाठी जमीन भुसभुशीत असणे आवश्यक आहे.
पेरणीची वेळ | Wheat Crop
जिरायती गहू: ऑक्टोबरच्या दुसऱ्या पंधरवड्यात पेरणी करावी.
बागायती गहू: नोव्हेंबरच्या पहिल्या पंधरवड्यात पेरणी योग्य असते. 15 नोव्हेंबरनंतर पेरणी केल्यास, उत्पादनात घट होते. प्रति आठवड्याला अंदाजे 2.5 क्विंटल उत्पादन कमी होते.
जमिनीची मशागत | Wheat Crop
गहू पिकासाठी जमीन भुसभुशीत आणि खोलवर तयार असणे महत्त्वाचे आहे. खरीप पिक काढणीनंतर जमिनीत खोल नांगरणी करावी, आणि त्यानंतर कुळवणी पाळ्या द्याव्यात. शेवटच्या कुळवणीपूर्वी 1012 टन शेणखत किंवा कंपोस्ट खत जमिनीत टाकणे फायदेशीर ठरते.
गव्हाचे सुधारीत वाण | Wheat Crop
गव्हाचे उत्पादन वाढवण्यासाठी सुधारित वाणांचा वापर अत्यंत महत्त्वाचा आहे. काही प्रमुख वाण खालीलप्रमाणे आहेत:
निफाड34: उशिरा बागायती पेरणीसाठी उपयुक्त.
एन आय ए डब्ल्यू 301 (त्र्यंबक), एन आय ए डब्ल्यू 917 (तपोवन), एम ए सी एस 6222: सरबत्ती वाण, वेळेवर पेरणीसाठी उपयुक्त.
एन आय डी डब्ल्यू 295 (गोदावरी): बक्षी वाण, वेळेवर पेरणीसाठी योग्य.
एन आय ए डब्ल्यू 1415 (नेत्रावती), एच डी 2987 (पुसा बहार): पाण्याची उपलब्धता कमी असताना लागवडीसाठी उपयुक्त वाण.
निष्कर्ष
गहू हे महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे रब्बी हंगामातील पीक असून, त्याच्या उत्पादनवाढीसाठी सुधारीत वाणांचा वापर, योग्य जमिनीची निवड, आणि वेळेवर पेरणी आवश्यक आहे.
आपला बळीराजा : WhatsApp Group वर सामील होऊ शकतात
